środa, 19 października 2016

Zaduma nad ludzkim losem

Gdy ludzkie słowa zamilkną, to niech przemówi kamień
- tak za swojego życia mawiał kamieniarz Edward Muraszko.

Każda wojna jest okrutna dla tych, co w niej uczestniczą.
Na cmentarzu w Legnicy znajduje się kwatera żołnierzy Armii Radzieckiej, którzy polegli

w okresie II Wojny Światowej. W równym szeregu leżą mężczyźni w średnim wieku i bardzo młodzi, zaledwie pełnoletni.
    W przeszłości Legnica nazywana była Małą Moskwą, ponieważ stacjonowało tu kilka garnizonów Północnej Grupy Wojsk Armii Radzieckiej. Żołnierze zawodowi mieszkali w Legnicy razem z rodzinami. Mieli swoje sklepy, przedszkola, szkoły, szpitale i kino. Dowództwo PGWAR i Armii Lotniczej mieszkało w wydzielonej i ogrodzonej części Legnicy w tzw. Kwadracie.
Pozostałe rodziny zajmowały mieszkania w sąsiedztwie rodzin polskich. Władze radzieckie zakazywały swoim obywatelom  kontaktów z rodzinami polskimi. Zakazy zakazami, a ludzie są ludźmi. Niektórzy nie słuchali zakazów i potajemnie odwiedzali swoich sąsiadów, a często zawiązywały się nawet prawdziwe przyjaźnie.

W lotnictwie często zdarzały się wypadki. Początkowo tych którzy zginęli tragicznie,

chowano w wydzielonej kwaterze legnickiego cmentarza.

Gdy w 1993 r PGWAR opuściła Legnicę, groby ulegały powolnemu zapomnieniu.

Ale nie wszystkie.
Jedna mogiła, umieszczona w znacznej odległości od innych grobów, zawsze tonęła w kwiatach.

To był grób Lidii Nowikowej - ofiary tragicznej miłości.
Lidia wraz z mężem i dwoma synami mieszkała niedaleko rodziny polskiego żołnierza. Lidia zakochała się z wzajemnością w polskim sierżancie. Gdy ich romans się wydał, władze radzieckie nakazały rodzinie Lidii powrót do rodzinnego kraju. W czasie pakowania się, Lidia powiedziała mężowi, że wychodzi po papierosy i już nie wróciła domu. 

Na południowo zachodnim krańcu Legnicy znajduje się kompleks zieleni, którego legniczanie nazywają Laskiem Złotoryjskim. W nim znaleziono Lidię powieszoną na konarze jednego z drzew.

Nagrobek z marmuru postawił brat Lidii Stiepan Siergiejewicz w 1978 roku.


____________________________

Wiosną 2010 roku Siergiej Zinowiewicz Nowikow, syn Lidii,  przyjechał do Legnicy z rodziną:

żoną, synem i młodszą siostrą swojej matki.
W tej kwaterze pozostała tylko mogiła Lidii,

reszta grobów została przeniesiona do innej nekropolii




Pierwotnie rodzina Lidii nosiła się z zamiarem zabrania jej prochów do swojej ojczyzny, a  cała Legnica, z zapartym tchem, czekała na decyzję jej krewnych.

Rodzina Nowikowów była bardzo wzruszona, widząc jaką troską legniczanie otoczyli mogiłę Lidii.
- Grób naszej matki pozostanie na zawsze w Legnicy - zapewnił Siergiej Zinowiewicz.
- Jest on nieodłączną częścią historii miasta. Lidia jest w sercach i umysłach legniczan - dodał.

W 2010  roku kamieniarz Edward Muraszko chciał odnowić nagrobek Lidii, ale zmarł nagle.
Jego córka Elwina Muraszko postanowiła wypełnić wolę swego ojca.

Gdy nagrobek zabierano do remontu, w Urzędzie Miasta urywały się telefony od zdezorientowanych mieszkańców Legnicy. Wszyscy myśleli, że mogiła będzie likwidowana.

________________________________

Dzisiaj  odrestaurowana mogiła Lidii nie jest już samotna


Nowikowej Lidii Sergiejewnie
1932.10.10 - 1965.10.08
Córce, mamie, siostrze

W 2007 r powstał film Mała Moskwa ,  którego akcja różni się nieco od faktów znanych mieszkańcom Legnicy.

Dopisek.   Zdjęcia rodziny Nowików oraz rozbiórki nagrobka pożyczyłem od portalu
Legnica nasze miasto  Pozostałe fotografie wykonałem osobiście..

wtorek, 4 października 2016

Jesienna Pani

2016-10-03

I znów wstaje dzień.


Jesienny dzień.

Pod przysłowiami o październiku Krzysztof napisał:
Zdjęcie bardzo kolorowe, prawdziwie jesienne. Obejrzałbym więcej takich…
Krzysztof - chcesz, mówisz i masz.


Wieszczy wrzesień


że już jesień.


Jesienny czas! Cudownych blasków czas!
O, dęby, buki, klony i platany,
Ciepłych odcieni stubarwne organy,
Na których złota symfonie gra las!
O pełne słońca przepychów i kras
Melancholijnie milczące polany,
Kędy przez liści ogniste dywany
Przechodzi piękna bóg ostatni raz!
Dusza ma, zda się, o tysiące lat
W przeszłość cofnęła się na czasu zdroju,
W wiek ziemi błogi, szczęśliwy i młody,
I patrzy z żalem, jak ginie ten świat,
Jak kona z boskim uśmiechem spokoju
Olimp radości, piękna i pogody...

 
Leopold Staff



Gdy jesienną porą na polu zobaczycie taki widok, nie dajcie się nabrać.


To nie jest rzepak,


to kwitnie gorczyca biała.

Jesienią kolory się mienią...


Klejnoty Jesiennej Pani,


rubiny i diamenty.


Prezentem od Jesiennej Pani


są szeleszczące dywany...


*    *    *    *




sobota, 1 października 2016

Październik

Październik chodzi po kraju


i wygania ptaszki z gajów

Październik kojarzył się ludziom z okresem międlenia lnu i konopi. W wyniku oddzielania włókna lnianego bądź konopnego powstawały odpadki zdrewniałych części łodyg lnu i konopi
-  paździerze, których było bardzo dużo.  Słowianie dawniej dbali o to, by w okresie października przygotować się do nadchodzącej zimy. Rozgrzewała ich ciężka praca przy międlicach i winobraniu. Dlatego ten miesiąc nazywał się  paździerzec, paździerzeń lub winnik.
Również znaną w Polsce  nazwą tego miesiąca był pościernik, od ścierni, które zostały w polu po ścięciu zbóż.
Łużyczanie ten miesiąc nazywają winowc,  a Czesi i Kaszubi kojarzą go z rują jeleni,
stąd czes. říjen i kasz. rujan.
Oryginalną nazwą tego miesiąca mogą się również poszczycić Ukraińcy, którzy używają wyrazu жовтень (Zhovten’),  - przywodzący skojarzenie z żółtymi liśćmi drzew.
Wśród słowiańskich nazw należy wspomnieć również Białoruś, gdzie ten miesiąc nazywa się
кастрычнік (kastryčnik),  co ma związek z obrabianiem lnu.

Październik, bo paździerze baba z lnu cierlicą bierze.

Październik stoi u dwora, wykop ziemniaki z pola.

W krótkie dzionki października wszystko z pola, sadu znika.

Gdy Anioły (2 X) w słońcu chadzają,
w lutym tęgie mrozy bywają.


Od chłodnych i wietrznych Aniołów szykuj sprzęt do leśnych łowów.

Na św. Franciszka (4 X) odlatuje pliszka.


Na św. Franciszka chłop w polu nic nie zyska.


Już św. Francisz, czemu się chłopie po polu kręcisz?

Na św. Franciszka szuka w polu ziarnek myszka.


Po św. Franciszku pasą
na owsisku.

Gdy św. Franciszek z babim latem po polu chodzi
- jesień dodeszczy, zima dochłodzi.

Św. Brunon (6 X) nocny szron niesie i przypomina, że to jesień.

Po św. Brygidzie (8 X) babie lato górą idzie.


Po słonecznej Brygidzie babie lato szybko idzie.


Babie lato w październiku, baby mają
prac bez liku.

Na Emila (11 X) babskie lato się
przesila.

W Edwarda (13 X) jesień
twarda.

Gdy św. Jadwiga (15 X) nastanie, cichnie ptaków śpiewanie.


Święta Jadwiga mrozu przydźwiga.

Do św. Jadwigi babie lato fruwa na wyścigi.


Od św. Jadwigi czasem chłody na wyścigi.


Gdy św. Jadwiga w słońcu, babie lato w końcu.


Gdy Jadwigę
deszcz spotka, to kapusta słodka.

Gdy św. Jadwiga bez deszczu i chmury,
listopad deszczowy, zimny i ponury.


Nie wierz słonecznej Jadwidze
- uśpiła ptaki, schowała rydze.


Do św. Jadwigi pozbieraj jabłka, orzechy i figi.


Gdy św. Łukasz (18 X) w ostrym słońcu stąpa
- dopiero w grudniu poszukasz ciepłego kąta.


Na św. Łukasz próżno grzybów szukasz,
lecz rydz jeszcze si
ę
zawadzi,
jeśli mróz go nie zdradzi.

Na Łuka schowaj pług i włóka.

Na św. Wita (20 X Witalisa) ze śpiewem ptaków kwita.

Św. Urszula (21 X) przychodzi,
ptaki do cieplic wywodzi.


Urszula jaka, cała zima będzie taka.


Święta Urszula dzieci do pieca przytula.


Po św. Urszuli trudno wyjść
w samej koszuli.

Po św. Urszuli chłop się
kożuchem otuli.

Św. Urszula perły rozsuła - miesiąc wiedział - nie powiedział,

słońce wstało, pozbierało.

Często od św. Seweryna (23 X)
czas silnych mrozów się
zaczyna.

Często św. Seweryn z wichrem po polu goni
-  człowiek i zwierz zmarznie, gdy się nie schroni

Dzień
św. Alojzego (24 X) przyczynia wina dobrego.

Po św. Tadeuszu (28 X) trzeba chodzić
w kapeluszu.

Gdy przyjdzie Szymon i Judy (28 X), zagoń bydło z pola do budy.

Na św. Szymona  babie lato już kona.

Na Szymona i Judy spodziewaj się
śniegu i grudy.

Gdy październik ciepło chadza, luty mrozy naprowadza.

Październik pogodny,
śnieg w grudniu dorodny.

Gdy październik ciepło trzyma,
zwykle mroźna bywa zima.

Gdy październik mroźny, styczeń jest niegroźny.

Gdy październik śnieżny i chłodny,
to styczeń
i luty łagodny.

Gdy październik chłodny, to styczeń
bardzo łagodny.

Gdy drzewa obrodzą
orzechami,
ostra zima jest przed nami.


Miesiąc październy marca obraz wierny.


Jaki październik, taki marzec, doznał tego niejeden starzec.

Grzmot październikowy - niestatek zimowy.


Październik, gdy grzmot na wschodzie naprawi,
burz nas wielkich i wiatrów nabawi.


W jesieni gdy liść prędko z drzew opadnie,
to wkrótce zima będzie, każdy zgadnie.

Październik, nim odejdzie, chętnie psoci,
okna mrozem zakuje, lub słonkiem ozłoci.

Gdy październik odchodzi,
listopad szybko izbę
wychłodzi.


Dni szczególne

10 X - Światowy Dzień Drzewa

    Dzień wspólnego sadzenia drzew, które pełnią niezastąpioną rolę w życiu człowieka. Inicjatorem tego dnia w 1872 r. był Juliusz Sterling Morton , sekretarz rolnictwa Stanów Zjednoczonych, znawca i miłośnik przyrody. Idea Mortona do Europy trafiła w 1951 r. Organizacja Narodów Zjednoczonych do spraw Wyżywienia i Rolnictwa (FAO) postanowiła,  że we wszystkich krajach członkowskich obchodzony będzie każdego roku Światowy Dzień Drzewa.
Dewizą FAO jest sentencja łacińska FIAT PANIS - Niech będzie chleb.

14 X - Dzień Nauczyciela

Dzień ten upamiętnia powstanie Komisji Edukacji Narodowej w 1773 r.

czwartek, 1 września 2016

Wrzesień

Gdy w kalendarzu wrzesień


kłania się już jesień.

Nazwa wrzesień ma etymologię ogólnosłowiańską.
Ukraińcy i Białorusini ten miesiąc nazywają podobnie:
ukr. вересень (veresenʹ)
biał. верасень (vierasień).

U Czechów dziewiąty miesiąc to:  září (podczas rui),
a u Chorwatów brzmi podobnie ; rujan.
We wrześniu rozpoczyna się rykowisko jeleni, czyli gody tych pięknych zwierząt.

Dla Kaszubów wrzesień to séwnik (siewnik) – miesiąc siewów.
Łużyczanie posługują się nazwą požnjenc (pożniewiec) - miesiąc po żniwach.

W dawnej Polsce wrzesień był nazywany jako pajęcznik lub jesiennik.

Wrześniową pełnię księżyca słowiainie nazywali Pełnią Żniwiarzy. W tej pełni księżyc wschodził równocześnie z zachodem słońca. Dawniej - przy ręcznej pracy, tak jasne niebo umożliwiało zbieranie plonów przez całą dobę. W 2025 r. wrześniowa pełnia księżyca była szczególna, ponieważ wtedy nastąpiło pełne zaćmienie naszego naturalnego satelity.
O szczegóły można pytać w komentarzach.
 
Odleciały już bociany,
Polskiej strzechy gospodarze;
Już i żuraw rzuca straże.
W klucz powietrzny powiązany.
I już tylko od jeziora
Słychać jeszcze wrzask kaczora;
Lub szum długi, gdy gromada
Już wędrownych gęsi spada.
                   (Wincenty Pol)

Jaki pierwszy wrzesień, taka będzie jesień.

Chodzi wrzesień po rosie, zbiera grzyby we wrzosie.

Jeżeli wrzesień ciepły i suchy, październik nie oszczędzi pluchy.

Wiele ostu na wrzesie
ń wróży pogodną jesień.

Gdy na św.
Idzi (1 IX) ładnie, śnieg na pewno późno spadnie.

Na św. Idzi, to się w polu tylko bydło i oracza widzi.

Święty Idzi gruszkę na drzewie widzi.

Wielka dla zbo
ża i siewki wygoda, gdy w św. Idzi przyświeca pogoda.

Gdy w Stefana (2 IX) mgły od rana, a od wieczora pogoda
- jesień jabłkom cukru doda.

Słoneczna Izabela (3 IX) całą jesień ciepłem obdziela.

Słoneczna i ciepła Róża (4 IX) ciepłą jesień przedłuża.

Gdy na Wawrzy
ńca (5 IX) orzechy obrodzą, to w zimie mrozy dogodzą.

Św. Wawrzyniec uwija z orzechów wieniec.

Św. Regina (7 IX) gałęzie ugina.

W dzie
ń św. Reginy wabią chłopaków dziewczyny.

Gdy nadchodzi Regina, przyroda mgły rozpina.

W narodzenie Marii (8 IX) pogodnie, tak b
ędzie cztery tygodnie.

Przed Bogarodzic
ą siej żyto przed pszenicą,
a po Bogarodzicy chwyć się pszenicy.

W narodzenie Panny pluta, w zimie zedrzesz buta.


Kiedy Panna si
ę rodzi, już jaskółka odchodzi.

Gdy św. Stanisław (8 IX) ze słonkiem się mija,
to babie lato w czas pole owija

Sergiusz (9 IX) źle służy ludziom w podróży,
gdyż pogodę zmienia według swego chcenia.
 
Na św. Łukasza (10 IX) jest w domu chleb i kasza.

Gdy Prot (11 IX) trzyma dzień ze słońcem
- grzyb rośnie w lesie, w rowie i na łące.

Gdy Jan Chryzostom (13 IX) go
ści słońce, będą pogodne jesienne miesiące.

Na
Święty Krzyż ( Podwyższenie Krzyża św. 14 IX) owce strzyż.

Na Podwyższenie Świętego Krzyża jesień się przybliża.

Ostre wiatry w Bernarda (14 IX) - jesień będzie słotna, a zima śnieżna i twarda.

Gdy słonecznie w Nikodema (15 IX) - przez dni siedem deszczu nie ma.

Gdy się Korneliusz (16 IX) chmurami rozdyma, będzie sucha i ostra zima.

Na świętego Teodora (19 IX) zapełniona komora.

Święty Mateusz (ewangelista 21 IX) dodaje chłodu i raz ostatni podbiera miodu.

Święty Mateusz chmiel z tyczek odziera i też miód z barci podbiera.

Pogoda na
św. Mateusza cztery niedziele się nie rusza.

Na
św. Mateusza dostanie kapusta kapelusza.

Na Mateusza s
łońce grzeje, po Mateuszu wiatr ciepło wieje.

Mateusz bez d
żdżów potoku da win do przyszłego roku.

Maurycy (22 IX) i (20 III) bosk
ą mocą dzionek zrównał z nocą.

Jeśli Tomasz (22 IX) ma jasne lice, to przyprowadzi nawałnice.

Wieszczy wrzesień, że już jesień.

Kiedy wrzesień przyniósł jesień, to i zboża młócą;
jedni sobie trą na  żarnach, drudzy na targ włóczą.

Gdy jesień zamglona, zima obficie zaśnieżona.

Rolnik deszczowej Tekli (23 IX) nie lubi, bo wszystkie zasiewy wygubi.

Gdy Tekla deszczowa, to i mysz w stogu si
ę chowa.

Od
św. Kleofasa (25 IX) jesienny chłód po polach hasa.

Gdy Kleofas minie, mysz si
ę chowa w oziminie.

Na
św. Wacława (28 IX) w polu pustki, w domu sława.

Św. Michał (29 IX) z pola wszystko pospychał.

Ptaszki przed Micha
łem odleciały, będzie ostry grudzień cały.

Gdy w Micha
ła pogodny dzień cały, na piękne grzyby kosz za mały.

Gdy na Micha
ła grzybno, w październiku rybno.

Sia
ć po świętym Michale, to już trochę niedbale.

W dzie
ń św. Michała wiatr z północy i wschodu pokazuje na zimę wiele mrozu.

Gdy noc jasna na Michała, to nastąpi zima trwała.

Od
św. Michała trąbka myśliwego do boru woła.

Micha
ł kapustę do beczki wpychał.

Św. Michał lato przekichał.

Gdy jesie
ń zamglona, zima zaśnieżona.

Zadeszczony wrzesień nieurodzaj i choroby niesie.

We wrze
śniu gdy tłuste ptaki, mróz w zimie nie lada jaki.

Gdy we wrześniu grzybów brak - niezawodny zimy znak.

Gdy we wrześniu krety kopią po nizinach, będzie wietrzna, ale lekka zima.

Im g
łębiej we wrześniu grzebią się robaki,
tym bardziej się zima da ludziom we znaki.

Gdy wrzesie
ń bez deszczów będzie, w zimie wiatrów pełno będzie.

Wrzesień jeszcze w słońcu chodzi, babie lato już się rodzi.
 
Jesień tego nie zrodzi, czego wiosna nie posiała.

Gdy jesienią mało liści spada, późną wiosnę to zapowiada.